अनलाइन चोरी हुन सक्छ तपाइँको पहिचान, जान्नुहोस् कसरी बच्ने

काठमाडाैं । साइबर सुरक्षासँग सम्बन्धित सबै सावधानीहरूलाई ध्यानमा राख्दै हामीले सामाजिक सञ्जाललाई सावधानीपूर्वक प्रयोग गर्न थालेका छौं। तर फ्रेन्ड रिक्वेस्ट, म्यासेज, फेक प्रोफाईलबाट पासवर्ड ह्याक गर्ने जस्ता

सबै साइबर क्रा”इ’मको साथमा ठगीहरूले तपाईंको पहिचान पनि चोर्न सक्छन्। आफ्नो नाम र तस्विर प्रयोग गरेर अरुलाई हा’नी पुर्‍याउन सक्छन्।

‘पहिचान’ किन चाेरी हुन्छ ?

पहिचान चोरीको धेरै कारणहरू हुन सक्छन्, जस्तै ठगी गर्नेहरूले सामाजिक सञ्जालमा आफ्ना साथीहरू वा परिचितहरूलाई सन्देश पठाएर वा नक्कली चन्दा माग्ने। यसका लागि उनीहरूले UPI प्रयोग गर्न अनुरोध गर्न सक्छन्। केही धो”खे’बा’जहरूले दं’गा भ’ड्का’उन वा आ’पत्तिजनक टिप्पणीहरू गर्न पहिचान चोर्न सक्छन्।

एकै समयमा, केहि अवस्थामा, दु’श्मनी यसको कारण बन्न सक्छ। यदि तपाईसँग कसैसँग दु’श्मनी छ वा तपाईलाई कसैले ईर्ष्या गरिरहेको छ भने, पहिचान चोरी खराब नियतले पनि गर्न सकिन्छ।

पहिचान चोरी कसरी हुन्छ?

हामी धेरै प्रकारका सामाजिक र व्यावसायिक मिडिया प्रयोग गर्दछौं। तिनीहरूमा तपाईंको व्यक्तिगत जानकारी समावेश हुन्छ, जस्तै फोटो, नाम, इ-मेल आइडी, तपाईं बस्ने सहर, उमेर, तपाईंले अध्ययन गर्नुभएको ठाउँ, काम गर्ने ठाउँ आदि।

यदि कुनै ब्लग छ भने, त्यसको लिङ्क प्रोफाइल जानकारीमा साझेदारी गरिन्छ, सबै व्यक्तिगत जानकारी पनि यसमा उपस्थित हुन्छ। साथै, व्यावसायिक सामाजिक सञ्जाल साइटहरूमा पनि CV हरू अपलोड गरिन्छ,

जसको कारण पहिचान सजिलै चोरी हुन सक्छ। यसबाहेक, वेबसाइटमा लगइन गर्न सोशल मिडिया खाताहरू प्रयोग गर्दा पनि पहिचान जोखिममा पर्न सक्छ।

जानकारी सार्वजनिक नगर्नुहोस्

सामाजिक मिडिया खाताहरूको लागि सेटिङहरू निजी राख्नुहोस्। तस्बिरहरू साझेदारी गर्नु अघि गोपनीयता सेटिङहरू पनि जाँच गर्नुहोस्।

सामाजिक सञ्जालमा तपाईंले चिन्ने व्यक्तिहरू थप्नुहोस्।
सामाजिक सञ्जालबाट वेबसाइटमा लगइन नगर्नुहोस्।

लाइक र फलोअरहरू बढाउन तेस्रो पक्षीय एपहरू प्रयोग नगर्नुहोस् किनभने तपाईंले तिनीहरूलाई प्रयोग गर्नको लागि उही सोशल मिडिया खाताबाट लगइन गर्नुपर्छ। हामी अनजानमा त्यो एपसँग हाम्रो प्रयोगकर्ता आईडी र पासवर्ड साझा गर्छौं।

यसरी तपाईले साइबर ठगहरूबाट जोगाउन सक्नुहुन्छ

पासवर्ड साझा नगर्नुहोस्

कहिलेकाहीँ जसलाई हामीले विश्वास गर्छौं, साथीहरू मान्छौं, तिनीहरू हाम्रो सबैभन्दा खराब श’त्रु साबित हुन्छन्। सामाजिक सञ्जालको पासवर्ड कसैसँग सेयर नगर्नु राम्रो हुन्छ।

नजिकको व्यक्तिले पासवर्ड मागे पनि उहाँसँग सेयर नगर्नुहोस्। बैंक खाता जस्तै, तपाईंसँग मात्र सोशल मिडिया खाता जानकारी हुनुपर्छ।

परिवारको नाम, मोबाइल नम्बर वा मनपर्ने वस्तुमा आधारित पासवर्डजस्ता पासवर्ड अनुमान गर्न धेरै सजिलो नहुने कुरामा पनि ध्यान दिनुहोस्।

लगआउट गर्न निश्चित हुनुहोस्

धेरै पटक साथीहरू वा नजिकका व्यक्तिहरूले महत्त्वपूर्ण कामको लागि हाम्रो कम्प्युटर वा ल्यापटप माग्छन्। बिग्रियो भने सर्भिस सेन्टरमा पनि लैजान्छौं ।

त्यसैले कसैलाई ल्यापटप वा कम्प्युटर दिनुअघि सामाजिक सञ्जाल वेबसाइटबाट लगआउट गर्न नबिर्सनुहोस्। मोबाइलमा पनि प्रत्येक मेसेन्जर र सामाजिक सञ्जाल एपमा लक सेट गर्नुहोस्, ताकि तपाईले पासवर्डबाट मात्र खोल्न सक्नुहुन्छ।

फेक प्रोफाइल जान्नुहोस्

कसैले तपाईंको पहिचान प्रयोग गरिरहेको छ कि छैन भनेर समय-समयमा जाँच गर्नुहोस्। यसका लागि तपाईंले सामाजिक सञ्जालमा आफ्नो नाम खोज्न सक्नुहुन्छ।

तपाईंले ब्राउजरमा नाम र शहरको नाम प्रविष्ट गरेर फोटोमा देख्न सक्नुहुन्छ। यदि कसैले चित्र प्रयोग गरेको छ भने, यो यहाँ देखिनेछ।

यदि तपाइँ पहिले देखि नै तपाइँको मित्र सूचीमा रहेको परिचित व्यक्तिबाट मित्र अनुरोध प्राप्त गर्नुहुन्छ भने, तपाइँ तिनीहरूलाई यसको बारेमा सोध्न सक्नुहुन्छ। धोखाधडीहरू सामान्यतया पहिचान प्रयोग गरेर सन्देश पठाउँछन् त्यसैले सावधान रहनुहोस्।

Leave a Reply

Your email address will not be published.