कति हुन्छ इन्डियन लाहुरेकाे तलब ?

काठमाडाैं । के तपाई भारतीय सेनामा भर्ती हुने सपना देख्ने युवाहरु मध्ये हुनुहुन्छ ? लाहुरे हुने सपना नदेखेकाे जनजाति  मगर, गुरूङ, राइ, लिम्बु सायदै हाेलान् । भर्ती हुने त पुस्तैनी सपना हुन्छ । त्यसमध्ये पक्कै पनि पर्नुहुन्छ हाेला ।

लाहुरे हुनु भनेकाे राेजगारी मात्र हुँदैन हाेइन याे गाैरव र सम्मान जाेडिएकाे पेसा पनि हाे । अधिकांश युवाहरू भारतीय सेनामा भर्ती हुन चाहन्छन् किनभने उनीहरूले त्यहाँ सुरक्षित भविष्य देख्छन् । सेवा सुविधा, बाबु बाजेदेखिकै पुस्तैनी सपना, स्वाभिमान वा कारण जे सुकै होस्, सेनामा भर्ना हुनु तपाईंको लक्ष्य हुनसक्छ ।

हुन त अहिलेकाे समयमा लाहुरे मात्रै सुरक्षित पेसा भन्ने छैन राम्राे पढाइ र त्यस अनुसारकाे सिप क्षमता बढाउने हाे भने जुनसुकै क्षेत्रमा पनि राम्राे गर्न सकिन्छ । प्रसस्तै अवसर पाउन सकिन्छ ।

प्रत्येक वर्ष सेनाले हजारौं भर्नाको सूचना जारी गर्छ र लाखौं उम्मेदवारहरूले पूर्ण जानकारी संकलन नगरी पनि भर्तीका लागि आवेदन दिन्छन्। अनुसन्धानका क्रममा सेना भारतीमा भर्ना भएका अधिकांश इच्छुकलाई भर्ना भएमा आफ्नो सुरुको तलब कति हुन्छ भन्ने थाहा नभएको पाइएको छ ।

के तपाईंले कहिल्यै सोच्नुभएको छ कि एक सैनिकले कति कमाउँछ ? यहाँ हामीले लाहुरेकाे तलबकाे बारेमा चर्चा गर्दै छाैं ।

 

भारतीय सेना रैंक अनुसार तलब २०२२

पहिले भारतीय सेनाको तलब संरचना बुझ्न गाह्रो थियो, तर ७ औं सीपीसी र वेतन म्याट्रिक्स तालिकाको परिचय संग, यो बुझ्न धेरै सजिलो भएको छ भारतीय सेनामा विभिन्न श्रेणीको तलब के हो। यस्तो छ ७ औं तलब आयोग अनुसार सेनाको तलब म्याट्रिक्स ।

भारतीय सेनाका सबै रैंकहरू माथिको तालिकामा दिइएको एउटा तह अन्तर्गत पर्दछन्। तालिकाले प्रत्येक स्तरको लागि सुरुको तलब वर्णन गर्दछ। उदाहरणका लागि, यदि सेनाको स्तर 3 छ भने, त्यो श्रेणीको शुरुवाती तलब रु. २१७००।

भारतीय सेना की रैंक संरचना

भारतीय सेना को सबै श्रेणी 3 कोटिहरु मा विभाजित गर्न सकिन्छ:

गैर कमिसन अफिसर (NCO)
जुनियर कमिसन्ड अफिसर्स (JCO)
कमिसन्ड अफिसर (CO)

नन कमिसन्ड अफिसरबाट सुरु गर्दै, हामी बढ्दै जाँदा सेनाका कर्मचारीको तलब पनि बढ्दै जान्छ। सिपाही पछि रैंक पदानुक्रममा एक गैर कमिसन्ड अफिसरसँग सबैभन्दा कम अधिकार हुन्छ।

७ औं वेतन आयोग पछि भारतीय सेना रैंक अनुसार तलब संरचना

सेनामा सबै दरबन्दीलाई सीधा प्रवेश हुँदैन, फरक प्रक्रियाबाट सीधा प्रवेशको अनुमति धेरै कम छन्, बाँकी रैंक बढुवा पछि दिइन्छ। सबैभन्दा सानो वा पहिलो दर्जा (सिपाही) बाट सुरु गरेर हामी उच्च पद (फिल्ड मार्शल) तर्फ जान्छौं।

प्रशिक्षण अवधि

भारतीय सेनामा भर्ती हुने जोसुकैले जुनसुकै पदमा भए पनि पहिले तालिमका लागि जानुपर्छ । उम्मेदवारहरूलाई तलब भन्नको सट्टा स्टाइपेन्ड दिइन्छ। उम्मेदवार भर्ना गरिएको रैंकको तलब ब्यान्डको आधारमा प्रशिक्षण अवधिको स्टाइपेन्ड ₹ १५००० देखि ₹ २१००० सम्म हुन सक्छ। अर्थात नेपाली ३३ हजार ६ सय रूपैयाँ हुन्छ ।

सिपाही वा राइफलम्यान

भारतीय सेना सिपाही काँध प्याचतलब म्याट्रिक्स मा स्तर – 3
प्रारम्भिक तलब (भत्ता बिना) – ₹ 21, 700
सेवानिवृत्ति उमेर – सेवाको 19 वर्ष वा 42 वर्ष जुन जुन चाँडो हो।

सिपाही भारतीय सेनामा प्रारम्भिक दर्जा हो, तर पनि, मासिक तलब रूपमा राम्रो रकम पाउनुहोस्। भूमि सेना भएकोले, सिपाही संसारको प्राथमिक लडाई बल हो। हाम्रो देश ऊर्जावान युवाहरूले भरिएको छ जो प्रत्येक वर्ष भारतीय सेनामा खुला र्‍यालीहरूद्वारा सिपाहीको रूपमा भर्ती हुन्छन्।

साढे १७ देखि २१ वर्षसम्मका जोसुकैले जात, रंग, धर्मको भेदभाव नगरी सिपाही बन्न सक्छन् । सिपाहीको रूपमा भारतीय सेनामा भर्ना हुनको लागि तपाईंले एसइइ पास गर्नु पर्छ र योग्यता मापदण्डमा फिट हुनुपर्दछ। विभिन्न समयमा भर्ती खुलिराखेकाे हुन्छ । नेपाली केटारू भर्ती हुन नाैतुना गाेरखपुरसम्म पुग्ने गरेका छन् ।

एनसीओ/वा (नन कमिसन्ड अफिसर/अन्य रैंक) को पद र तलब संरचना

तल JCO/OR को श्रेणी अन्तर्गत पर्ने ती सबै पदहरूको तलब स्केल र तलब संरचना छन्। ध्यान दिनुहोस् कि प्रत्येक श्रेणीको विरुद्ध उल्लेख गरिएको तलब त्यो श्रेणीको शुरुवात वा न्यूनतम तलब मात्र हो।

#लान्स नाइक

सिपाहीलाई लान्स नायक पदमा बढुवा गरिन्छ । सिपाही र लान्स नाइकमा धेरै फरक छैन। लान्स नाईकको तलबको आधिकारिक अभिलेख पाउन नसकेकाले तलब र स्तर दिइएको छैन । लान्स नाइकको हातको प्याचमा शेभरोन हुन्छ

#नाइक

भारतीय सेना नाइक आर्म प्याचतलब म्याट्रिक्स मा स्तर – 4
प्रारम्भिक तलब (भत्ता बिना) – ₹ 25, 500
सेवानिवृत्ति उमेर – सेवाको 24 वर्ष वा 49 वर्ष जुन जुन चाँडो हुन्छ।
लान्स नाइकबाट बढुवा भएपछि एक व्यक्तिलाई नाइकको दर्जा दिइन्छ। नाइकको हातको प्याचमा दुईवटा रैंक शेभरनहरू हुन्छन् ।

#हवलदार

भारतीय सेना हवलदार हात प्याचतलब म्याट्रिक्स मा स्तर – 5
प्रारम्भिक तलब (बिना भत्ता) — ₹ २९, २००
सेवानिवृत्ति उमेर – सेवाको 26 वर्ष वा 42 वर्ष जुन जुन चाँडो हो।

हवलदार नन कमिसन अफिसर श्रेणीको अन्तिम पद हो। हवलदारको हातको प्याचमा 3 रैंक शेभरनहरू हुन्छन्। हवलदार एक दुर्लभ पद हो जसको लागि प्रत्यक्ष प्रवेश सम्भव छ। यस श्रेणीको लागि चयन गर्नको लागि एक सर्वेयर अटो कार्टो, शिक्षा हवलदारको लागि आवेदन दिन सक्छ।

सर्वसाधारणले सेनाको हविलदार र प्रहरीको हवलदारलाई बराबर मान्छन् तर त्यस्तो होइन । सेनाको यो पद प्रहरी भन्दा धेरै परिष्कृत र धेरै तलब हुन्छ।

JCO (जुनियर कमिसन्ड अफिसर) को पद र तलब संरचना

#नायब सुभेदार

भारतीय सेना नायब सुबेदार काँध प्याच तलब म्याट्रिक्स मा स्तर – 6
प्रारम्भिक तलब (भत्ता बिना) – ₹ 35, 400
सेवानिवृत्ति उमेर – 30 वर्ष सेवा वा 52 वर्ष जुन जुन चाँडो हो।

यो पोस्टमा पुग्नु भनेको तलबमा उल्लेखनीय वृद्धि हुनु हो किनभने यो पोस्ट वेतन म्याट्रिक्सको 6 स्तर अन्तर्गत पर्दछ। हवलदारलाई बढुवापछि नायब सुभेदारको पदमा बढुवा गरिन्छ । हातमा प्याच हुनुको सट्टा, जुनियर कमिसन अफिसरहरूको काँधमा प्याच हुन्छ।

नायब सुभेदारको काँधको प्याचमा सुनौलो रंगको एउटा पाँच-पोइन्ट तारा र माथि र तल रातो बाउन्डर भएको पहेंलो पट्टी हुन्छ। हवलदार पोष्ट जस्तै यो पनि एकदमै परिष्कृत पोस्ट हो।

#सुबेदार

भारतीय सेना सुभेदार काँध प्याचतलब म्याट्रिक्स मा स्तर – 7
प्रारम्भिक तलब (बिना भत्ता) – ₹ 44, 900
सेवानिवृत्ति उमेर – 30 वर्ष सेवा वा 52 वर्ष जुन जुन चाँडो हो।

सुभेदारलाई एसएमपछि सबैभन्दा प्रतिष्ठित पद मानिन्छ । जब सम्म तपाईं यो पोस्टमा पुग्नुहुन्छ, तपाईंले धेरै अनुभव प्राप्त गर्नुहुनेछ। सिपाहीको रूपमा भर्ती हुने अधिकांश व्यक्तिहरू सुभेदारको पदबाट सेवानिवृत्त हुन्छन्। सुभेदारको काँधको प्याचमा सुनको रंगको २ पाँच-पोइन्टेड तारा र रातो माथिल्लो र तल्लो सिमाना भएको पहेंलो पट्टी हुन्छ।

# सुभेदार मेजर (एसएम)

भारतीय सेना सुभेदार मेजर काँध प्याचतलब म्याट्रिक्स मा स्तर – 8
प्रारम्भिक तलब (बिना भत्ता) – ₹ 47, 600
सेवानिवृत्ति उमेर – 34 वर्ष सेवा वा 54 वर्ष जुन जुन चाँडो हो।

सुभेदार मेजर वा एसएमलाई घोडचढी र आर्मर विभागमा रिसालदार मेजर पनि भनिन्छ। SM को काँधको प्याचमा सुनको राष्ट्रिय प्रतीक र स्ट्रिप हुन्छ।

#मानद लेफ्टिनेन्ट
भारतीय सेना लेफ्टिनेन्ट काँध प्याचतलब म्याट्रिक्स मा स्तर – 10
प्रारम्भिक तलब (बिना भत्ता) — ₹ ५६, १००

मानार्थ लेफ्टिनेन्ट दर्जा JCO को उनीहरूको सेवाको लागि सम्मानको रूपमा दिइन्छ। एसएम र सुभेदार दुवै माननीय बन्न योग्य हुन्छन्। लेफ्टिनेन्ट पदोन्नति योग्य उम्मेदवारहरूको अघिल्लो रेकर्ड र कार्यसम्पादनको आधारमा गरिन्छ।

यद्यपि, जेसीओ जो माननीय बन्छन्। लेफ्टिनेन्ट अफिसरको मेसमा सामेल हुन सक्दैन, तर उसलाई लेफ्टिनेन्टको तलब र पेन्सन दिइन्छ। सुभेदार माननीय बने पनि । लेफ्टिनेन्ट, उसलाई एसएम भन्दा कनिष्ठ मानिनेछ। यस श्रेणीको लागि काँधको प्याचमा सुनाैलाे रंगको 2 पाँच-पोइन्टेड ताराहरू हुन्छन्।

#मानद कप्तान
भारतीय सेना कप्तान काँध प्याचवेतन म्याट्रिक्स मा स्तर – 10B
प्रारम्भिक तलब (भत्ता बिना) – ₹ 61, 300

एक माननीय। लेफ्टिनेन्टलाई माननीय पदमा बढुवा गरिन्छ। कप्तान। मानको काँधको प्याच। कप्तानमा सुनौलो रंगको 3 पाँच-पोइन्टेड ताराहरू छन्।

# लेफ्टिनेन्ट
भारतीय सेना लेफ्टिनेन्ट काँध प्याचतलब म्याट्रिक्स मा स्तर – 10
प्रारम्भिक तलब (बिना भत्ता) — ₹ ५६, १००
सेवानिवृत्ति उमेर – 52 वर्ष उमेर

अधिकारीको रूपमा भर्ना भएका उम्मेदवारले पाउने यो पहिलो श्रेणी हो। एक उम्मेद्वार जो पहिले नै एक सैनिक GD (वा अन्य JCO/OR) एक अधिकारी पद को लागी आवेदन गर्न सक्छन्। तर उसले स्नातक डिग्री गरेको हुनुपर्छ वा कक्षा १२ उत्तीर्ण गरेको हुनुपर्छ।

#कप्तान
भारतीय सेना कप्तान काँध प्याचवेतन म्याट्रिक्स मा स्तर – 10B
प्रारम्भिक तलब (भत्ता बिना) – ₹ 61, 300
सेवानिवृत्ति उमेर – 52 वर्ष उमेर

कम्तिमा २ वर्ष भारतीय सेनामा लेफ्टिनेन्टको रूपमा सेवा गरेको व्यक्ति सेनामा क्याप्टेन बन्न योग्य छ। कप्तानको काँध प्याच माननीयको जस्तै हुन्छ ।

#प्रमुख
भारतीय सेना प्रमुख काँध प्याचवेतन म्याट्रिक्स मा स्तर – 11
प्रारम्भिक तलब (बिना भत्ता) – ₹ 69, 400
सेवानिवृत्ति उमेर – 52 वर्ष उमेर

कुनै पनि व्यक्ति सेनामा मेजर बन्न योग्य हुन्छ, यदि उसले भारतीय सेनामा 6 वर्ष अफिसरको रूपमा सेवा गरेको छ। मेजरको काँधको प्याचमा सुनाैलाेको रंगको राष्ट्रिय प्रतीक हुन्छ।

# लेफ्टिनेन्ट कर्णेल
भारतीय सेना लेफ्टिनेन्ट कर्णेल काँध प्याचवेतन म्याट्रिक्स मा स्तर – 12A
प्रारम्भिक तलब (भत्ता बिना) – ₹ 1,21,200
सेवानिवृत्ति उमेर – 54 वर्ष

भारतीय सेनामा १३ वर्ष सेवा गरेको व्यक्ति लेफ्टिनेन्ट कर्णेल बन्न योग्य हुन्छ । लेफ्टिनेन्ट कर्णेलको काँधको प्याचमा सुनको राष्ट्रिय प्रतीक र सुनको रंगको पाँच-पोइन्टर तारा हुन्छ।

#कर्नल
भारतीय सेना कर्णेल काँध प्याचवेतन म्याट्रिक्स मा स्तर – 13
प्रारम्भिक तलब (भत्ता बिना) – ₹ 1,30,600
सेवानिवृत्ति उमेर – 54 वर्ष

भारतीय सेना कर्नल कलर प्याचलेफ्टिनेन्ट कर्णेलले १५ वर्षको कमिसन सेवा पूरा गरेपछि कर्नेल बन्न योग्य हुन्छ। कर्णेलको काँधको प्याचमा राष्ट्रिय प्रतीक र २ वटा पाँच-पोइन्टेड ताराहरू सबै सुनाैलाे रंगका  हुन्छन् ।

काँधको प्याचको साथमा, एक कर्नलको पनि सुनौलो रंगको ब्रेडको साथ क्रिमसन कलरको कलर प्याच हुन्छ। कलर प्याच कलर को दुवै छेउ मा हुन्छ।

#ब्रिगेडियर
भारतीय सेना ब्रिगेडियर काँध प्याचवेतन म्याट्रिक्स मा स्तर – 13A
प्रारम्भिक तलब (बिना भत्ता) – ₹ 1, 39, 600
सेवानिवृत्ति उमेर – 56 वर्ष

भारतीय सेना ब्रिगेडियर कलर प्याचब्रिगेडियर बन्नका लागि कम्तीमा २५ वर्ष भारतीय सेनामा कमिशन्ड अफिसरको रूपमा सेवा गर्नुपर्ने हुन्छ । ब्रिगेडियरको पदमा पुग्नुको अर्थ तपाईंले लामो समयदेखि देशको सेवा गर्नुभएको हो।

यस श्रेणीको काँधको प्याचमा राष्ट्रिय प्रतीक छ, र 3 पाँच-पोइन्टेड ताराहरू सबै सुनौलो रंगका हुन्छन्। ब्रिगेडियरको कलर प्याचमा किरमिजी रंगको पट्टीमा सुनाैलाे रंगको तारा हुन्छ।

# मेजर जनरल
भारतीय सेना मेजर जनरल काँध प्याचवेतन म्याट्रिक्स मा स्तर – 14
प्रारम्भिक तलब (भत्ता बिना) – ₹ 1, 44, 200
सेवानिवृत्ति उमेर – 58 वर्ष

भारतीय सेना मेजर जनरल कलर प्याचकम्तीमा ३२ वर्ष सेवा गरिसकेपछि यो पदका लागि योग्य हुनको लागि कमिशन गरिएको सेवा आवश्यक हुन्छ। काँधको प्याचमा पाँच-पोइन्टेड तारा, सेब्रे, र रातो रङको रूपरेखासहितको सबै सुनौलो रंगको ब्याटन हुन्छ। मेजर जनरलको कलर प्याचमा क्रिमसन स्ट्रिपमा २ ताराहरू हुन्छन्।

# लेफ्टिनेन्ट जनरल
भारतीय सेना लेफ्टिनेन्ट जनरल काँध प्याचवेतन म्याट्रिक्स मा स्तर – 15
प्रारम्भिक तलब (भत्ता बिना) – ₹ 1, 82, 200
सेवानिवृत्ति उमेर – 60 वर्ष उमेर

भारतीय सेना लेफ्टिनेन्ट जनरल कलर प्याचसेनाका कर्मचारीले लेफ्टिनेन्ट जनरल पदका लागि योग्य हुनका लागि कमिसन अधिकृतको रूपमा कम्तिमा ३६ वर्ष सेवा गरेको हुनुपर्छ।

यस श्रेणीको काँधको प्याचमा रातो रूपरेखासहित सुनको रंगमा क्रस पोजिसनमा सेबर र डण्डीसहितको राष्ट्रिय प्रतीक हुन्छ। लेफ्टिनेन्ट जनरलको कलर प्याचमा 3 ताराहरू हुन्छन्।

#जनरल
भारतीय सेना जनरल काँध प्याचवेतन म्याट्रिक्स मा स्तर – 18
प्रारम्भिक तलब (भत्ता बिना) – ₹ 2, 50, 000
सेवानिवृत्ति उमेर – COAS (सेना प्रमुख) को रूपमा 3 वर्ष वा 62 वर्षको उमेरमा, जुन पहिले हो।

भारतीय सेना जनरल कलर प्याचजनरलको काँधको प्याचमा राष्ट्रिय प्रतीक, पाँच-पोइन्टेड तारा, र क्रस स्थितिमा सेबर र डण्डा हुन्छ। यी सबै प्रतीकहरू सुनौलो रंगमा हुन्छन् र रातो रङको रूपरेखा हुन्छ। सामान्यको कलर प्याचमा किरमिजी रंगको स्ट्रिप वा प्याचमा 4 सुनौलो रंगका ताराहरू इम्बेड गरिएका हुन्छन्।

#फिल्ड मार्शल

भारतीय सेना फिल्ड मार्शल काँध प्याचफिल्ड मार्शल कुनै पनि सेना व्यक्तिको लागि सर्वोच्च सम्मान र पद हो। अहिले यो पदमा कर्मचारी नियुक्ति नभएकाले यो पद सेनाको सामान्य दर्जाको श्रेणीमा परेको छैन ।

भारतीय सेनाको इतिहासमा फिल्ड मार्शल पदमा दुई जना मात्रै नियुक्त भएका छन् अर्थात् एसएचएफजे मानेकशा र केएम करिप्पा।

भारतीय सेना फिल्ड मार्शल कलर प्याचदायर गरिएको मार्शलले देशको सेवा नगर्दा पनि कहिल्यै अवकाश लिँदैन। उनीहरूले जीवनभर तलब पाउँछन्।

फिल्ड मार्शलको काँधको प्याचमा राष्ट्रिय प्रतीक, क्रस स्थितिमा कृपाण र डण्डी, र क्रसको तल कमलको माला हुन्छ।
फिल्ड मार्शलको कलर प्याचमा क्रिमसन प्याचमा 5 सुनौलो ताराहरू हुन्छन्। यी सबै भारतीय सेनामा दिइएका रैंकहरू हुन्।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *