यी हुन् मुटुसँग सम्बन्धित ७ दुर्लभ रोग, जान्नुहोस् लक्षण र बच्ने उपाय

कतिपय मुटुका रोगहरू गम्भीर र दुर्लभ हुन्छन्, यीमध्ये केही रोगहरू जन्मजात पनि हुन सक्छन्। तिनीहरूको बारेमा जान्नुहोस्।

खानपान र जीवनशैलीका कारण आजको समयमा यस्ता धेरै रोगहरु छन् जुन मानिसहरुमा तिव्र गतिमा बढिरहेको छ । असन्तुलित खानपान र खराब जीवनशैलीका कारण पनि अधिकांश मानिसमा मुटुसम्बन्धी रोग लाग्ने गरेको छ ।

खानपान र जीवनशैलीसँग सम्बन्धित कारणले पनि मानिसमा हृदयघात, पक्षघात र हृदयघात जस्ता गम्भीर समस्याहरू देखा पर्न सक्छन्।

खराब खानपान र शारीरिक क्रियाकलापको कमीका कारण पनि अधिकांश मानिसमा धमनीमा अवरोध हुने, मुटुको भल्भमा खराबी आउने जस्ता मुटुसम्बन्धी रोग लाग्ने गरेको छ ।

यसबाहेक मुटुसँग सम्बन्धित यस्ता धेरै गम्भीर रोगहरू छन् जसले हरेक वर्ष सयौं मानिसलाई असर गर्छ तर मानिसहरु यसबारे पूर्णतया अनभिज्ञ छन् ।

वास्तवमा, हृदयसँग सम्बन्धित केही गम्भीर र दुर्लभ रोगहरू आनुवंशिकता र हृदयसँग सम्बन्धित अवस्थाहरूका कारण हुन्छन्। यी रोगहरु निकै दुर्लभ हुने भएकाले यसको लक्षण धेरै कम मानिसहरुमा देखिने भएकाले मानिसहरुलाई यस्ता रोगहरुको बारेमा धेरै कम जानकारी हुन्छ ।

आज हामी तपाईलाई मुटुसँग सम्बन्धित ७ यस्ता दुर्लभ रोग वा समस्याको बारेमा बताउन गइरहेका छौँ, जुन धेरै कम मानिसमा देखापर्छ तर धेरै गम्भीर मानिन्छ ।

7 दुर्लभ हृदय रोग र तिनीहरूका लक्षणहरू (7 Most Rare Heart Disease And Their Symptoms)

गम्भीर हृदय रोगहरू बारे सचेतनाले तपाईंलाई यी अवस्थाका लक्षणहरू पहिचान गर्न र सही समयमा उपचार गर्न आवश्यक कदमहरू चाल्न मद्दत गर्न सक्छ।

भर्खरै प्रकाशित एक प्रतिवेदन अनुसार अहिले देशमा युवायुवतीमा पनि मुटु सम्बन्धी गम्भीर रोगको जोखिम बढ्दै गएको र यसका पछाडि खानपान, जीवनशैली र आनुवंशिक कारणहरु जिम्मेवार रहेको विश्वास गरिएको छ ।

वरिष्ठ मुटुरोग विशेषज्ञ डा आरके यादवका अनुसार मुटुसँग सम्बन्धित केही गम्भिर अवस्थाहरु रहेका छन् जसको बारेमा मानिसहरुलाई पटक्कै थाहा छैन ।

यद्यपि त्यहाँ धेरै यस्ता रोगहरू छन् जुन धेरै दुर्लभ छन् र तिनीहरूका केसहरू धेरै कम छन्, जसका कारण पनि मानिसहरूमा यी रोगहरू वा समस्याहरू बारे त्यति जागरूकता छैन।

आज 6000 भन्दा बढी ज्ञात दुर्लभ रोगहरू छन्, जसमध्ये केही हृदय र रक्तसंचार प्रणालीलाई असर गर्छ। संसारभरका करिब ५ प्रतिशत मानिसमा यी रोगहरू देखिन्छन् । जानौं यस्ता दुर्लभ रोगका बारेमा ।

1. कार्डियक सिंड्रोम X (Cardiac Syndrome X)

कार्डियाक सिन्ड्रोम X हृदयसँग सम्बन्धित एक गम्भीर र दुर्लभ रोग हो र प्रायः एनजाइना र छाती दुख्ने मानिसहरूलाई हुन्छ। यस रोगको बारेमा अनुसन्धान र रिपोर्टहरू अनुसार, यो रोग धेरै छाती दुख्ने बिरामीहरूमा अध्ययन पछि थाहा भएको थियो।

धेरै अनुसन्धान र अध्ययन पछि, 1973 मा, डा. हार्वे केम्पले “सिन्ड्रोम एक्स” शब्द बनाउनुभयो, जुन पछि “कार्डियाक सिन्ड्रोम एक्स” भनेर चिनिन थाल्यो।

यसलाई अहिले सामान्यतया माइक्रोभास्कुलर एनजाइना भनिन्छ र यो रोग मुटुमा रहेको साना धमनीहरूमा हुने असामान्यताहरूले देखाउँछ।

लक्षण –

गम्भीर छाती दुखाइ
एनजाइना
धमनी संग समस्या

2. प्रिंजमेंटल एंजाइना (Prinzmetal Angina)

मुटुमा रगत आपूर्ति गर्ने रक्तनलीमा ऐंठन हुने र सामान्य रक्तप्रवाहमा अवरोध आउने समस्यालाई प्रिन्जामेन्टल एनजाइना भनिन्छ। यो मुटुसँग सम्बन्धित गम्भीर र दुर्लभ रोग हो ।

यो समस्या पुरुषको तुलनामा महिलामा बढी देखिन्छ । यस रोगको नाम अमेरिकी डाक्टर माइरोन प्रिन्जमेटलको नामबाट राखिएको हो । धेरैजसो मानिसमा यो समस्या असन्तुलित खानपान र कोरोनरी मुटुरोगका कारण हुने गर्छ ।

लक्षण –

गम्भीर छाती दुखाइ
रक्तनलीहरूमा ऐंठनका कारण बेहोस हुनु
हृदयघात

3. बार्लो सिंड्रोम (Barlow’s Syndrome)

मिट्रल भल्भको एक वा बढी फ्ल्याप फ्लपी हुनु र राम्ररी बन्द नहुनुलाई बारलो सिन्ड्रोम भनिन्छ। यो मुटुको भल्भ रोगको एक प्रकार हो जसले मिट्रल भल्भलाई असर गर्छ।

सन् १९६६ मा दक्षिण अफ्रिकी प्रोफेसर जोन ब्रेरेटन बार्लोले यस समस्याको बारेमा जानकारी सङ्कलन गरे र उनको नामबाट यस समस्यालाई बारलो सिन्ड्रोम नाम दिए । यो रोगलाई क्यानरी सिन्ड्रोम पनि भनिन्छ।

लक्षण –

अनियमित मुटुको धड्कन (एरिथमिया)
चक्कर आना वा हल्का टाउको दुखाइ
सास फेर्न कठिनाई
थकान
छातीमा दुखाइ

4. एबस्टीन एनोमली (Ebstein’s Anomaly)

यो गम्भीर र दुर्लभ हृदय अवस्था जर्मन डाक्टर विल्हेम एब्स्टेन को नाम मा राखिएको थियो, जसले पहिलो पटक 1866 मा समस्या को वर्णन गर्यो।

एब्स्टेन विसंगति एक जन्मजात अवस्था हो जसमा हृदयको भल्भ (दायाँ एट्रियम र दायाँ भेन्ट्रिकल बीचको ट्रिक्सपिड भल्भ) ठीकसँग बन्दैन। जसका कारण मुटुमा रगत बग्ने समस्या हुन सक्छ ।

लक्षण –

सास फेर्न समस्या
थकान
असामान्य हृदयघात
कम अक्सिजनका कारण ओठ र छालाको नीलो रङ्ग (सायनोसिस)

5. ईसेनमेंजर सिंड्रोम (Eisenmenger Syndrome)

Eisenmenger सिन्ड्रोम पनि एक जन्मजात रोग हो जसमा दायाँ र बायाँ मुटु मध्ये एकमा असामान्यता देखिन्छ। मुटुको चेम्बरको बिचमा प्वाल भएर यो समस्या हुने गर्छ ।

लक्षण –

अत्यधिक थकान
सास फेर्न गाह्रो हुनु
रक्तचाप बढ्यो
चक्कर र छाती दुखाइ

6. टेट्रालजी ऑफ फॉलोट (Tetralogy Of Fallot)

यो समस्या सन् १८८८ मा फ्रान्सेली डाक्टर टिने लुइस आर्थर फालोटले पत्ता लगाएका थिए । Tetralogy of Fallot एक जन्मजात हृदय रोग हो जुन बच्चाहरु को जन्म मा हृदय को चार संरचनात्मक दोष संग जन्मिन्छ। यो समस्याले जन्मने बच्चाहरूमा जन्मदेखि नै यी दोषहरू हुन्छन्।

पल्मोनरी स्टेनोसिस
ओभरराइडिंग महाधमनी
वेंट्रिकुलर सेप्टल दोष

लक्षण –

रगतमा अक्सिजनको मात्रा कम भएका कारण छालाको नीलो रङ्ग (सायनोसिस)
सास को कमी
वजन बढ्दै।
खेल वा व्यायाम गर्दा सजिलै थकित हुनु
चिडचिडापन
लामो रोए
बेहोस हुनु

7. कोनिस सिंड्रोम (Kounis Syndrome)

कोनिस सिन्ड्रोम एनजाइनासँग सम्बन्धित समस्या हो र यसलाई एलर्जीको कारणले हुने हृदयाघात पनि भनिन्छ। कोनिस सिन्ड्रोमको नाम ग्रीक कार्डियोलोजिस्ट प्रोफेसर निकोलस जी कोनिसको नामबाट राखिएको हो।

लक्षण –

धमनी मा ऐंठन
अनियमित हृदयघात
सास फेर्न समस्या
उल्टी

गम्भीर हृदय रोगहरू रोक्न उपायहरू (Heart Disease Prevention Tips)

असन्तुलित खानपान र बदलिँदो जीवनशैलीका कारण धेरैजसो भारतीय जनसङ्ख्या गम्भीर मुटुसम्बन्धी रोगबाट पीडित छन्। यसबाट बच्न यी कुरामा ध्यान दिनुपर्छ ।

तनाव र चिन्ताको समस्या बढ्दै गएमा विज्ञ चिकित्सकबाट उपचार गराउनुपर्छ ।

खानपान र जीवनशैलीमा परिवर्तन ल्याउने ।

मदिरा सेवनबाट बच्नुहोस्।

धुम्रपानको लत त्याग्नुहोस्।

जंक फूड वा प्रशोधित खाना उपभोग नगर्नुहोस्।

चिनी र नुनको उपभोग पनि नगर्नुहोस्।

मुटुका लागि फाइदाजनक ताजा फलफूल र तरकारी खानुहोस् ।

दैनिक व्यायाम वा योग गर्नुहोस्।

सकारात्मक मनोवृत्ति राख्नुहोस्, यसले तनाव कम गर्न मद्दत गर्नेछ।

लक्षण देख्दा लापरबाही नगर्नुहोस्।

नियमित मुटुको स्वास्थ्य जाँच गराउनुहोस्।

माथि उल्लिखित गम्भीर हृदय अवस्थाहरू गम्भीर र दुर्लभ मानिन्छ। मुटु रोगबाट बच्न खानपान र जीवनशैलीमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published.