अत्याधिक सोचबाट कसरी छुटकारा पाउन सकिन्छ ओभरथिंकिङ कसरी रोक्ने ?

के तपाई धेरै सोच्नुहुन्छ? के तपाई धेरै सोच्दै हुनुहुन्छ? त्यसैले यो लेख तपाईको लागि धेरै उपयोगी हुन सक्छ। सधैं सोच्नु अर्थात् धेरै सोच्नु सामान्य समस्या हो। तर यसले बिस्तारै जीवनलाई जटिल बनाउँछ। अत्यधिक सोचाइ मनोवैज्ञानिक समस्याहरूसँग सम्बन्धित विषय हो, जस्तै डिप्रेसन र चिन्ता।

यस लेखमा जान्नुहोस अतिविचार भनेको के हो? ओभरथिंकिङका कारणहरू के हुन्, ओभरथिंकिङका लक्षणहरू के के हुन्, ओभरथिंकिङका बेफाइदाहरू के के हुन् र यसबाट कसरी छुटकारा पाउन सकिन्छ।

अति सोच्नु भनेको के हो? ओभरथिंकिङ भनेको के हो

विचार प्रक्रिया हाम्रो मस्तिष्कको अभिन्न अंग हो। तर यदि दिमाग सधैं दौडिरहेको छ भने यसलाई अतिविचार भनिन्छ। हामी यसलाई बिन्दुहरू द्वारा बुझ्छौं, के तपाईंको दिमागमा सधैं विचारहरू चलिरहेका छन्।

तपाईं सुत्न सक्नुहुन्न किनभने तपाईंको दिमाग दौडिरहेको छ। तपाईं छिटो निर्णय लिन सक्षम हुनुहुन्न किनभने तपाईं सधैं धेरै सोचिरहनु भएको छ अर्थात् तपाईं आफ्नो दिमागलाई नियन्त्रण गर्न सक्षम हुनुहुन्न। तपाईको दिमागको निरन्तर दौडको कारण तपाई थकित महसुस गर्नुहुन्छ। त्यसैले तपाईं अतिविचारको शिकार हुनुहुन्छ।

धेरै सोच्नुको कारण के हो?

धेरै सोच्नु एक सामान्य मानसिक समस्या हो जुन प्रायः देखिने गर्छ। त्यसैले यहाँ म तपाईंलाई यो समस्याको मुख्य कारणहरू बताउन गइरहेको छु।

अत्याधिक सोच्नुका केही मुख्य कारणहरू हुन्-

वर्तमानको तुलनामा भूत वा भविष्यको बारेमा बढी चिन्तित हुनु – अहिले गरिरहेको कामबाट आफ्नो ध्यान हटाएर विगत वा भविष्यमा ध्यान केन्द्रित गर्नुभयो भने तपाई अतिविचारको शिकार हुनुहुनेछ ।

बढी कामको तनाव – कामको बोझ बढी हुँदा मस्तिष्क पनि छिटो चल्न थाल्छ र यसले तनावको रूप लिन्छ । अनि मनमा पनि यस्ता विचार आउन थाल्यो भने कामसँग सम्बन्ध रहँदैन र मान्छे ओभरथिंकिङको सिकार हुन्छ ।

तनाव र चिन्ताको लागि 10 योग प्रभावहरू तनाव र चिन्ताको लागि योग प्रभावहरू

डरको निरन्तरता – जब मानिसमा डर हुन्छ – जागिर गुम्ने डर, बढुवा नपाउने डर, काममा असफल हुने डर, पैसा नपाउने डर वा डुब्ने डर । मानिस यो डरको बारेमा कल्पना गरिरहन्छ, यो हुन गइरहेको छैन भने पनि। तर बिस्तारै यो डरले उसलाई आवश्यकता भन्दा बढी सोच्न बाध्य पार्छ।

आत्मविश्वासको कमी – जब मानिस कुनै काम गर्न अलमलमा रहन्छ, तब आत्मविश्वास घट्छ। जसका कारण मनमा नकारात्मक सोच आउन थाल्छ र व्यक्ति थप सोच्न र चिन्ता गर्न थाल्छ ।

सकारात्मक भन्दा नकारात्मक कुराको बारेमा धेरै – जब व्यक्तिले सानो कुराको नकारात्मक पक्षको बारेमा बढी सोच्न थाल्छ, तब बिस्तारै व्यक्ति ओभरथिंकिङको शिकार हुन जान्छ।

नकारात्मक विचारबाट कसरी छुटकारा पाउने ?

ओभरथिंकिङका लक्षणहरू के-के हुन्

आलस्यमा वृद्धि
असहज रहनुहोस्।

सानातिना कुरामा चिन्तित हुनु ।
कुनै पनि काममा मन नलाग्ने

मनमा एउटै विचार बारम्बार घुमिरहन्छ ।
भोक नलाग्नु वा धेरै खानु (अधिक खाने)

शरीर थाकेको छ
तौल घट्नु

कार्यमा ध्यान केन्द्रित गर्न असमर्थता (एकाग्रताको कमी)
टाउकोमा भारीपन वा दुखाइ रहन्छ।

कुनै पनि रचनात्मक सोच्न सक्दैन।
स्मरणशक्तिको हानि।

लक्षणहरू अत्यधिक सोचाइको कारण हुन सक्छ

(नोट- माथिका लक्षणहरू अन्य कुनै रोगसँग पनि सम्बन्धित हुन सक्छन्)

“अत्यधिक सोचाइको साइड इफेक्ट”

अत्याधिक सोच्नुको बेफाइदा के हो
धेरै सोच्नुको सबैभन्दा ठूलो हानि दिमागको थकान हो।

के हुन्छ जब मेसिन छोडिन्छ र यसले केहि उत्पादन गर्दैन? एकातिर जहाँ मेसिन बढी तातिनेछ, अर्कोतिर तपाईको इन्धन, बिजुली पनि खेर जानेछ र तपाईले केही पाउन सक्नुहुने छैन । अत्यधिक सोचाइले तपाईंको समय, ऊर्जा र स्वास्थ्य बर्बाद गर्दछ।

अत्याधिक सोचाइले इच्छाशक्ति कम गर्छ। हाम्रो इच्छाशक्ति बलियो भएमा मात्रै हामीले कुनै पनि काम सही ढंगले गर्न सक्छौँ। अर्थात् कुनै पनि काममा ध्यान केन्द्रित गर्न तब मात्र सक्षम हुन्छ,

जब तपाईको मन त्यस काममा पूर्णतया संलग्न हुन्छ। यो शक्ति सामान्यतया बिहान धेरै बलियो हुन्छ, तर हामी दिनभरि विभिन्न कार्यहरू पूरा गर्दा बिस्तारै बिस्तारै नष्ट हुन्छ। यद्यपि, हाम्रो दिमाग थकित हुँदा यो धेरै छिटो बन्द हुन्छ।

धेरै सोचाइको कारण, हामी तनावमा रहन थाल्छौं। तनाव र चिन्ताले हाम्रो स्वास्थ्यलाई सबैभन्दा बढी हानि गर्छ।

अत्याधिक सोचाइका धेरै अन्य हानिहरू (प्रभावहरू) पनि देखिएका छन् जस्तै-

मानिसहरूसँग धेरै मिलनसार गर्न मन पर्दैन।
अनावश्यक कुराहरूमा बढी ध्यान दिने वा तिनीहरूको बारेमा बढी सोच्ने र रिस उठ्ने।

समयमै कुनै पनि काम गर्न नसक्दा आलस्य बढ्नेछ ।
कुनै पनि काम गर्नु अघि धेरै सोच्नुहोस्।

भविष्यको बारेमा धेरै चिन्ता।
कुनै पनि काममा ध्यान दिन नसक्ने ।

मुटुरोग, चक्कर लाग्ने आदि पनि हुन सक्छ।
अरुको नराम्रो कुरालाई तुरुन्तै लिने र धेरै दिनसम्म त्यसको बारेमा सोच्ने ।

कुनै पनि समस्या देखि नडराऊ।
कपाल झर्ने (टुलोपनको समस्या)

मादक पदार्थ सेवन आदि ।
सधैं थकान महसुस हुनु आदि।

मानसिक स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित धेरै समस्या हुन सक्छ।
घट्दो उमेर

के अत्यधिक सोचाइ (अत्यधिक सोच) लाई छुटकारा पाउन सकिन्छ?

निस्सन्देह, अत्यधिक सोचबाट छुटकारा पाउन सकिन्छ। यद्यपि यसमा केही समय लाग्न सक्छ, तर यदि तपाइँ तल दिइएका चरणहरू पालना गर्नुहुन्छ भने, तपाइँ निश्चित रूपमा धेरै सोच्ने समस्याबाट मुक्त हुन सक्नुहुन्छ। त्यसोभए आउनुहोस् जानौं कसरी धेरै सोच्ने समस्याबाट छुटकारा पाउन सकिन्छ।

अत्याधिक सोच (अत्यधिक सोच) बाट छुटकारा पाउने उपाय –

हामी सबैलाई थाहा छ कि दिमागमा पहिले विचार आउँछ र त्यसपछि कार्यको रूप लिन्छ। कुनै पनि काम सोचेर गर्नु हाम्रो लागि धेरै महत्त्वपूर्ण छ।

तर कुनै पनि कामको बारेमा अत्याधिक सोच्नु र कामसँग सम्बन्धित नभएका कुराहरूको बारेमा सोच्नुले तपाइँ र तपाइँको काम दुबैलाई हानि पुर्‍याउँछ।

त्यसैले सोच्नु समस्या होइन अति सोच्ने समस्या हो र यसलाई कम गर्न आवश्यक छ। त्यसोभए आउनुहोस् जानौं कि अति सोचाइ कम गर्ने वा हटाउने उपायहरू –

1- स्वीकार गर्नुहोस् कि तपाईं अधिक विचारक हुनुहुन्छ

यो तथ्यलाई स्वीकार गर्नुहोस् कि तपाई धेरै सोच्नुहुन्छ र तपाईलाई आवश्यक छैन। जब तपाइँ यसलाई स्वीकार गर्नुहुन्छ, तपाइँ आफैलाई यसबाट छुटकारा पाउन तयार हुनुहुनेछ। धेरै सोच्ने बारे सचेत हुनुहुनेछ।

जब तपाईलाई लाग्छ कि तपाईको दिमागमा अनावश्यक विचारहरू दौडिरहेका छन्, तुरुन्तै त्यसलाई त्यहाँ रोक्नुहोस् र जहाँबाट सोच्न थालेको थियो त्यहाँबाट सोच्न थाल्नुहोस्। त्यसोभए तपाईलाई थाहा हुनेछ कि तपाईले आफ्नो समय र शक्ति त्यस्ता बकवासमा सोच्दै बर्बाद गर्दै हुनुहुन्छ।

२- सधैं सकारात्मक सोच्ने प्रयास गर्नुहोस्

सोच्नुहोस् के गलत हुन सक्छ, के ठाउँमा राम्रो हुन सक्छ। नकारात्मक विचारहरूले तपाईंलाई डराउँछ र तपाईंको दिमाग चिन्ताले दौडिन थाल्छ।

जब तपाईं घटेका नकारात्मक कुराहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्न थाल्नुहुन्छ, तब तपाईं दिमागको दास बन्नुहुन्छ। तर जब तपाईं सकारात्मक सोच्नुहुन्छ, दिमाग तपाईंको दास हो।

सकारात्मक रहनुको मतलब यो होइन कि तपाईंले चीजहरूको एक पक्ष मात्र देख्नुहुन्छ, तर यो सही र गलत दुवै पक्षहरू हेर्न महत्त्वपूर्ण छ। तर केवल नकारात्मक सोच वा धेरै नकारात्मक विचारहरूले तपाईंलाई अनुचित सोच्न बनाउँछ।

३- योग, ध्यान र व्यायाम गर्नुहोस्

योग, ध्यान र व्यायामले मन र शरीरलाई स्वस्थ राख्छ। धेरै सोच्ने समस्यामा ध्यान धेरै लाभदायक छ। यसलाई आफ्नो जीवनको हिस्सा बनाउनुहोस्।

4- वर्तमान क्षणमा बाँच्ने प्रयास गर्नुहोस्

कहिलेकाहीँ मान्छे विगत वा घटनाको बारेमा सोचिरहन्छ र तनावमा हुन्छ। त्यसैगरी, उनीहरु आउने समयको यति धेरै चिन्ता गर्छन् कि उनीहरु तनावमा रहन्छन् । तनावमा, दिमाग हावी हुन्छ र बकवास सोच्न थाल्छ।

बितेको समयबाट सिक्नुहोस्। के आउँदैछ त्यसको लागि तयारी गर्नुहोस्। तर तपाईं वर्तमानमा रहनुभयो भने मात्र यो गर्न सक्नुहुन्छ। त्यसोभए तपाई अहिले जे गर्दै हुनुहुन्छ, त्यसमा ध्यान केन्द्रित गर्नुहोस्। जब तपाइँ यो लेख पढ्दै हुनुहुन्छ भने यसलाई ध्यानपूर्वक पढ्नुहोस्।

5- तपाईलाई के कुराले सताएको छ लेख्नुहोस्

तपाईको सोच्ने तरिका र तपाईले महसुस गर्ने तरिका बीचको बलियो सम्बन्ध छ। तपाईंले सोच्ने तरिकाले तपाईंको भावनात्मक अवस्थालाई असर गर्छ र तपाईंको भावनात्मक अवस्थाले तपाईंले सोच्ने तरिकालाई असर गर्छ।

त्यसोभए तपाईलाई कुन कुराले सताएको छ लेख्नुहोस्। अब त्यो कुराको बारेमा लेख्नुहोस् किन यसले तपाईलाई सताउँछ। अब यो समस्याको समाधान चिन्तित हुनु हो कि भनेर आफैलाई सोध्नुहोस्। यदि छैन भने, यसको समाधान खोज्नुहोस्। र यो समाधान होइन, त्यसैले चिन्ता र सोचिरहँदा के हुन्छ।

जब तपाइँ यो बिस्तारै गर्नुहुन्छ, तपाइँ यो कुरामा बानी पर्नुहुनेछ र तपाइँ अनावश्यक सोच्न छोड्नुहुनेछ।

६- आफ्नो भावनालाई नियन्त्रण गर्नुहोस्

आफ्नो भावनालाई नियन्त्रण गर्नुको मतलब यो होइन कि तपाईंले आफ्ना भावनाहरूलाई ड्रग गर्नुहुन्छ। तर तपाईंले आफ्नो भावनालाई नियन्त्रण गर्नुपर्छ। जब तपाईं आफ्नो भावनाहरू नियन्त्रण गर्नुहुन्छ, तपाईं वास्तविकता देख्न सक्नुहुन्छ। अनियन्त्रित भावनाहरूले दिमागका विचारहरूलाई अनावश्यक आन्दोलन दिन्छ।

7- सोच्नुहोस् तर चिन्ता नगर्नुहोस्

चिन्ताले अत्याधिक सोचलाई जन्म दिन्छ र सोचले रचनात्मकतालाई जन्म दिन्छ। बकवास सोच्नुको सट्टा, एक कथा, एक लेख, एक कविता वा केहि रचनात्मक सोच्नुहोस्।

8- तपाईलाई मनपर्ने चीजहरू गर्नुहोस्

जब तपाई स्वतन्त्र हुनुहुन्छ, तपाईलाई मनपर्ने काम गर्नुहोस्। किताब पढ्नुहोस्, गीत सुन्नुहोस्, गीत गाउनुहोस्, घुम्न जानुहोस्। यदि तपाईंसँग घरमा बच्चाहरू छन् भने, बच्चाहरूसँग खेल्नुहोस्। आफ्ना साथीहरूसँग समय बिताउनुहोस्।

9- आफ्नो उत्तम स्वीकार गर्नुहोस्

जब तपाईं धेरै सोच्नुहुन्छ, तपाईं नचाहँदा पनि नकारात्मक कुराहरू सोच्ने झुकाव राख्नुहुन्छ र आफूलाई अरूभन्दा कम मूल्याङ्कन गर्न थाल्नुहुन्छ।

याद गर्नुहोस् कोही पनि सिद्ध हुँदैन। तिमि जस्तो कोहि छैन। मानिसहरूले के भन्छन् त्यसमा ध्यान दिनुको सट्टा आफैंको उत्कृष्ट बन्नुहोस्। आफ्नो ज्ञान बढाउन र सकारात्मक रहनुहोस्।

१०- मन शान्त राख्नुहोस् (मन शान्त बनाउनुहोस्)

आधुनिक जीवन व्यस्त र तनावपूर्ण छ। तनावमा हुनु धेरैजसो मानिसहरूमा यति सामान्य छ कि उनीहरूले बिस्तारै तनावले उनीहरूको मानसिक र शारीरिक स्वास्थ्यमा असर गरिरहेको महसुस गर्दैनन्।

जब मन अशान्त हुन्छ तब हाम्रो दिमागमा नकारात्मक र बेकार विचारले घर गर्न थाल्छ। यदि तपाई धेरै सोचबाट छुटकारा पाउन चाहनुहुन्छ भने, आफ्नो मन शान्त राख्नुहोस्।

साथीहरू, त्यसोभए यी केहि टिप्सहरू थिए जसले तपाईंलाई अति सोचाइ कम गर्न मद्दत गर्न सक्छ।

केवल ती चीजहरू सोच्नुहोस् जसले तपाईंलाई उत्तेजित गर्छ, केही निष्कर्षहरू निकाल्छ र तपाईंलाई खुसी बनाउँछ।

जब तपाईं खुशी र सकारात्मक हुनुहुन्छ, तपाईंको वरपरका मानिसहरू पनि खुशी र सकारात्मक हुनेछन्।

सधैं सम्झनुहोस् जीवन जिउनको लागि हो। तपाई के सोच्नुहुन्छ तपाईमा भर पर्छ।

यदि तपाईलाई यो लेख मन पर्यो भने कमेन्ट गर्नुहोस्

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *